Znajduj pozycje, generuj listy liczb, nazywaj części formuły i odcinaj pierwsze wiersze listy.
Nowoczesny Excel i szybkość · 5 krótkich ćwiczeń w żywym arkuszu: sam wpisujesz każdą formułę i odpowiadaj na pytania, które każą przewidywać wyniki lub wykrywać błędy. Każda odpowiedź jest sprawdzana od razu.
X.DOPASUJ (Angielski: XMATCH)(co szukać; gdzie szukać) zwraca pozycję. Domyślnie szuka dokładnego dopasowania, w przeciwieństwie do PODAJ.POZYCJĘ (Angielski: MATCH), który do tego wymaga zera.
SEKWENCJA (Angielski: SEQUENCE)(wiersze) tworzy listę kolejnych liczb: 1, 2, 3… Rozlewa się na komórki poniżej, tak jak FILTRUJ (Angielski: FILTER).
LET(nazwa; wartość; …; obliczenie) nadaje nazwę wartości, dzięki czemu długa formuła mówi, co oznacza, i oblicza każdą część tylko raz.
WEŹ (Angielski: TAKE)(zakres; wiersze) zwraca pierwsze wiersze zakresu (albo ostatnie, gdy podasz liczbę ujemną). Wynik rozlewa się na komórki poniżej.
Te cztery funkcje to małe klocki. X.DOPASUJ (Angielski: XMATCH) znajduje pozycję, SEKWENCJA (Angielski: SEQUENCE) generuje liczby, LET nadaje nazwy częściom formuły, a WEŹ (Angielski: TAKE) wycina wiersze z listy. Same w sobie są przydatne. Razem zastępują wiele niezgrabnych, starszych trików.
XMATCH: gdzie to jest?
Jeśli A2:A6 zawiera Mon, Tue, Wed, Tue, Fri, to =X.DOPASUJ("Tue";A2:A6) zwraca 2. Funkcja dopasowuje dokładnie, chyba że powiesz inaczej. Czwarty argument określa kierunek wyszukiwania: =X.DOPASUJ("Tue";A2:A6;0;-1) szuka od dołu i zwraca 4. Trzeci argument może dopuszczać następną mniejszą wartość (-1) lub następną większą (1), albo symbole wieloznaczne (2).
Dobrze łączy się z INDEKS (Angielski: INDEX), który zwraca wartość na danej pozycji. Jeśli B2:B6 zawiera 40, 25, 60, 10 i 35, to =INDEKS(B2:B6;X.DOPASUJ("Tue";A2:A6)) zwraca 25, czyli wartość obok pierwszego Tue. To zastępuje wyszukiwanie, a działa też wtedy, gdy kolumna z wynikiem leży po lewej stronie kolumny przeszukiwanej.
Pierwsza formuła wypełnia blok o trzech wierszach i dwóch kolumnach: 1, 2 / 3, 4 / 5, 6. Druga daje 10, 15, 20, 25. Trzecia daje cztery daty oddalone o tydzień, zaczynając od 5 stycznia 2026 (sformatuj komórki jako daty).
Argumenty to wiersze, kolumny, start i krok. Wymagany jest tylko pierwszy.
LET: nadawaj nazwy
Załóżmy, że B2:B6 zawiera 40, 25, 60, 10 i 35. Aby pokazać każdą wartość jako udział w sumie, możesz napisać =B2/SUMA(B2:B6). Z LET nazywasz sumę raz: =LET(total;SUMA(B2:B6);B2/total). Wynik to około 0.235.
Możesz nazwać kilka rzeczy i używać wcześniejszych nazw w późniejszych: =LET(total;SUMA(B2:B6);share;B2/total;ZAOKR(share*100;1)) zwraca 23.5, czyli procent, jaki 40 stanowi z 170. Nazwy podaje się parami (nazwa, wartość), a ostatni argument to obliczenie. Nazwa musi zaczynać się od litery i nie może wyglądać jak adres komórki ani odwołanie wiersz-kolumna, dlatego unikaj pojedynczych liter, takich jak c czy r. Największa korzyść jest przy długich formułach: każda część liczy się raz, a formuła czyta się jak zdanie.
TAKE: zachowaj pierwsze lub ostatnie wiersze
=WEŹ(A2:A8;3) zwraca pierwsze trzy wiersze, a =WEŹ(A2:A8;-3) ostatnie trzy. Opcjonalny trzeci argument ogranicza kolumny. Najlepiej sprawdza się przy liście top-N: =WEŹ(SORTUJ(B2:B8;1;-1);3) zwraca trzy największe wartości. DROP robi odwrotnie i usuwa wiersze.
Uwaga o wersji:X.DOPASUJ (Angielski: XMATCH), SEKWENCJA (Angielski: SEQUENCE) i LET działają od Excela 2021. WEŹ (Angielski: TAKE) wymaga Excela 2024 lub Microsoft 365. W starszej wersji zobaczysz #NAZWA?.
Łączenie wszystkiego
Te cztery funkcje dobrze się łączą. Załóżmy, że chcesz ponumerowaną listę trzech największych wartości w B2:B8. SEKWENCJA (Angielski: SEQUENCE) może utworzyć numery od 1 do 3 obok WEŹ (Angielski: TAKE) posortowanych wartości:
=SEKWENCJA(3)
=WEŹ(SORTUJ(B2:B8;1;-1);3)
Pierwszą formułę wpisz w D2, a drugą w E2. Obie rozlewają się na trzy wiersze, więc pozycja 1 stoi obok największej wartości.
Jeśli potrzebujesz tej samej posortowanej listy dwa razy, nazwij ją za pomocą LET. Excel posortuje ją tylko raz, a formuła mówi wprost, co robi. Dobrym nawykiem jest nadawanie nazw opisujących dane, na przykład sales albo topThree, a nie x i y.