Zo bereken je een gewogen gemiddelde in Excel
Om een gewogen gemiddelde in Excel te berekenen, vermenigvuldig je elke waarde met het gewicht, tel je de producten op en deel je door de som van de gewichten: =SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4)/SUM(C2:C4). Plain AVERAGE behandelt elke waarde als even belangrijk, dus dat is fout wanneer sommige waarden zwaarder tellen dan andere. Deze gids laat de formule zien, een controle en de gebruikelijke fouten.
1. Wanneer je een gewogen gemiddelde nodig hebt
Gebruik een gewogen gemiddelde wanneer de items niet even zwaar tellen. Een cursus waarin het tentamen 50% van het cijfer is, een prijsgemiddelde waarbij één product veel meer eenheden verkocht, of een score waarbij één criterium het zwaarst weegt. Zet de waarden in één kolom en de gewichten in de volgende, met één rij per item.
2. De formule
SOMPRODUCT (Engels: SUMPRODUCT) vermenigvuldigt de cellen van twee bereiken rij voor rij en telt de producten op, zodat je geen hulpkolom nodig hebt. Deel door SOM (Engels: SUM) van de gewichten om het gemiddelde te krijgen. De gewichten kunnen percentages, punten of aantallen zijn, omdat de deling ze schaalt.
Voorbeeld: Een cijfer voor een cursus met drie onderdelen
| A | B | C | D | E | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Onderdeel | Score | Gewicht | Gewogen gemiddelde | |
| 2 | Tentamen | 80 | 50 | 81 | |
| 3 | Project | 90 | 30 | ||
| 4 | Quiz | 70 | 20 |
80 keer 50 plus 90 keer 30 plus 70 keer 20 is 8,100. Gedeeld door het totaal van de gewichten, 100, is het resultaat 81.
3. Vergelijk het met een gewoon gemiddelde
Dezelfde drie scores geven een gewoon GEMIDDELDE (Engels: AVERAGE) van 80, omdat de formule de quiz even belangrijk vindt als het tentamen. Het gewogen resultaat van 81 is hoger, omdat de sterke projectscore zwaarder telt dan de zwakke quiz. Als de twee resultaten gelijk zijn, controleer dan of de gewichten niet allemaal gelijk zijn.
Voorbeeld: Het gewone gemiddelde van dezelfde scores
| A | B | C | D | E | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Onderdeel | Score | Gewoon gemiddelde | ||
| 2 | Tentamen | 80 | 80 | ||
| 3 | Project | 90 | |||
| 4 | Quiz | 70 |
240 gedeeld door 3 is 80, wat de gewichten negeert.
4. Gewichten als percentages
Als je gewichten percentages zijn die al samen 100% zijn, kun je de deling overslaan: =SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4). Houd de deling toch aan wanneer je het niet zeker weet, want die geeft nog steeds het juiste antwoord als de gewichten iets anders optellen, en hij blijft kloppen wanneer je een rij toevoegt.
5. Gewichten die hoeveelheden zijn
Voor een gemiddelde prijs zijn de gewichten de verkochte aantallen. Zet de prijzen in één kolom en de aantallen in de volgende, en gebruik dezelfde formule. Zo krijg je de echte gemiddelde prijs per eenheid, wat niet hetzelfde is als het gewone gemiddelde van de prijzen.
Veelgemaakte fouten
Bereiken van verschillende grootte. SUMPRODUCT van B2:B4 en C2:C5 geeft #VALUE!.
Oplossing: Zorg dat beide bereiken hetzelfde aantal rijen hebben.
De deling weglaten. =SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4) is een gewogen som, geen gemiddelde, tenzij de gewichten samen 1 zijn.
Oplossing: Deel door SUM van de gewichten.
Tekst in een gewichtcel. SUMPRODUCT behandelt tekst als nul, dus het item verdwijnt stilletjes uit het resultaat.
Oplossing: Controleer dat elk gewicht een getal is, en gebruik COUNT om na te gaan hoeveel er zijn.
Veelgestelde vragen
Heeft Excel een ingebouwde functie voor een gewogen gemiddelde?
Nee. SUMPRODUCT gedeeld door SUM is het standaardantwoord.
Moeten de gewichten samen 100 zijn?
Nee. Wanneer je deelt door de som van de gewichten, werkt elke schaal: 5, 3 en 2 geven hetzelfde resultaat als 50, 30 en 20.
Kan ik lege cellen negeren?
Een lege score telt als 0 in SUMPRODUCT. Om die weg te laten, filter je eerst de rijen of gebruik je een hulpkolom die leeg is wanneer de score leeg is.
Verwante functies
- AVERAGEAVERAGE geeft het rekenkundig gemiddelde van getallen of een bereik terug, waarbij tekst en lege cellen worden overgeslagen.
- SUMSUM telt getallen, cellen en hele bereiken op in één formule.
- AVERAGEIFAVERAGEIF geeft het gemiddelde van de waarden die aan één voorwaarde voldoen, zoals het gemiddelde bestelbedrag in één regio.
- SUMIFSUMIF telt de waarden op die aan één voorwaarde voldoen, zoals alle verkopen van één regio of alle bedragen boven 100.
Meer over gewogen gemiddelden
De gids geeft de SUMPRODUCT-formule en een controle. Dit deel voegt toe hoe je de tabel opbouwt die de formule voedt, hoe je een gewogen gemiddelde met voorwaarden gebruikt, en een manier om het resultaat met de hand te testen.
Bouw de tabel zo dat de formule eenvoudig blijft
Houd waarden en gewichten in twee naast elkaar liggende kolommen, met één rij per item en een kop erboven. Noteer de gewichten als percentages als ze zo binnenkomen. Laat geen lege rij binnenin staan, want beide bereiken moeten dezelfde vorm hebben. Wanneer je later een item toevoegt, voeg je de rij in binnen het bereik zodat de formule meegroeit. Invoegen onder de laatste rij breidt het bereik niet uit, dus controleer de formule na elke wijziging. Een Excel-tabel lost dit op, omdat de bereiken vanzelf groeien wanneer er onderaan een rij wordt toegevoegd.
Een gewogen gemiddelde voor één groep
Om alleen de rijen van één categorie te middelen, vermenigvuldig je binnen SUMPRODUCT met een voorwaarde. Een vergelijking geeft WAAR of ONWAAR, en vermenigvuldigen maakt daar 1 en 0 van, dus de andere rijen tellen als nul.
=SOMPRODUCT((A2:A7="North")*B2:B7*C2:C7)/SOMPRODUCT((A2:A7="North")*C2:C7)Controleer het resultaat met de hand
Een gewogen gemiddelde moet tussen de kleinste en de grootste waarde vallen. Als dat niet zo is, kloppen de gewichten niet. Test met twee rijen: waarden 10 en 20 met gewichten 1 en 3 geven (10 + 60) / 4 = 17.5, dichter bij 20 omdat die waarde drie keer telt. Vergelijk het resultaat met het gewone GEMIDDELDE (Engels: AVERAGE): het verschil laat zien hoeveel de gewichten uitmaken.
Oefen met [de SUMPRODUCT-les](/learn/sumproduct) en [basisprincipes van statistiek](/learn/statistics-basics).